Global Bilişim Derneği (BİDER) Başkanı Şenol Vatansever, küresel finansal sistemin 2026 yılı itibarıyla tarihsel bir dönüşüm sürecinden geçtiğini belirtti. Kripto varlıklar, sabit değerli kripto varlıklar, gerçek dünya varlıklarının tokenizasyonu, merkez bankası dijital paraları, yapay zekâ destekli finansal altyapılar ve dijital kimlik çözümleri, finansal mimarinin temel işleyişini etkileyen yapısal unsurlar haline geldi.
Dijital Finansın Tüm Boyutları
Uluslararası kurumlar ve küresel piyasa verileri, dijital finans dönüşümünün deneysel teknoloji evresini geride bıraktığını gösteriyor. Bu dönüşüm ödeme sistemlerinden sınır ötesi para akışlarına, sermaye piyasalarından finansal güvenliğe uzanan bütüncül bir yeniden yapılanmaya dönüşüyor. Finansal altyapının çalışma mantığı bu süreçte yeniden tanımlanıyor.
Kripto Varlıkların Piyasa Değeri ve Rolü
IMF verilerine göre, kripto varlıkların toplam piyasa değeri 2025 yılı itibarıyla 3,5 trilyon dolar seviyesini aştı. Kripto varlık faaliyetleri artık sadece bireysel yatırımcıların değil; bankalar, ödeme kuruluşları, varlık yönetim şirketleri ve büyük finansal kurumların bilanço yapıları, risk yönetimi süreçleri ve uzun vadeli stratejilerinin bir parçası.
Sabit Değerli Kripto Varlıklar ve Ödeme Altyapıları
Bu dönüşümün merkezinde sabit değerli kripto varlıklar yer alıyor. Reuters ve Bloomberg verilerine göre, 2025 ortası itibarıyla bu varlıkların piyasa değeri 250 milyar dolar eşiğini aşarken günlük işlem hacmi 70–100 milyar dolar arasında değişiyor. IMF hesaplamaları, sabit değerli kripto varlıkların 2024 yılında yıllık işlem hacminin yaklaşık 23 trilyon dolar seviyesine ulaştığını gösteriyor.
Küresel ödeme altyapılarının neden yeniden ele alındığını ortaya koyan veriler arasında, IMF’nin SWIFT verileri ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) değerlendirmeleri var. Bunlar küresel sınır ötesi ödeme hacminin 1 katrilyon dolar ölçeğine yaklaştığını gösteriyor. Bu durum mevcut ödeme sistemlerinin hız, maliyet ve şeffaflık açısından baskı altında olduğunu açıklıyor.
Düzenleyici Perspektif ve Finansal İstikrar
Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), sabit değerli kripto varlıkların yüzde 99’dan fazlasının ABD doları referanslı olduğunu belirtiyor. Finansal İstikrar Kurulu (FSB) ise bu varlıkların büyümesinin ancak güçlü rezerv yapıları, şeffaf raporlama, düzenli denetim ve etkin düzenleyici gözetimle finansal istikrara katkı sağlayabileceğini vurguluyor.
Tokenizasyon ve Dijital Varlıklar
Gerçek dünya varlıklarının tokenizasyonu, dijital finans dönüşümünün kritik başlıklarından. Dünya Ekonomik Forumu, Citi, Standard Chartered ve Bloomberg Intelligence gibi kurumlar, tahvil, fon, emtia, gayrimenkul ve karbon kredilerinin blokzincir altyapıları üzerinde dijital varlıklara dönüştürülmesinin piyasalarda erişimi artırma, likiditeyi genişletme ve işlem maliyetlerini düşürme potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor. Reuters projeksiyonlarına göre, tokenlaştırılmış gerçek dünya varlıklarının piyasa büyüklüğünün orta vadede trilyon dolar ölçeğine ulaşması bekleniyor.
Merkez Bankası Dijital Paraları ve Küresel Yaygınlık
Dijital finans dönüşümünde kamusal boyutu merkez bankası dijital paraları oluşturuyor. Dünya genelinde 130’dan fazla ülke bu alanda çalışma yürütüyor ve bu ülkeler küresel gayrisafi yurt içi hasılanın %98’ini temsil ediyor. Bazı ülkelerde bu paralar sınırlı şekilde kullanılırken, çok sayıda ülkede pilot uygulamalar devam ediyor.
Dijital Güvenlik, Siber Riskler ve Yapay Zekânın Rolü
Dijital finans dönüşümünün önemli bir unsuru da dijital güvenlik ve siber riskler. Uluslararası güvenlik kurumları ve düzenleyiciler, kripto varlıklar ve dijital ödemelerle bağlantılı dolandırıcılık yöntemlerinde artış olduğunu raporluyor. Yapay zekâ destekli dolandırıcılık yöntemleri ve sentetik kimlikler, düzenleyici uyum ve veri paylaşımının önemini artırıyor.
Yapay zekâ, sadece risk yönetiminde değil; finansal verimlilikte de belirleyici bir rol üstleniyor. McKinsey, BIS ve çeşitli danışmanlık kuruluşlarının analizlerine göre, yapay zekâ destekli finansal otomasyon çözümleri operasyonel maliyetlerde %30–40 oranında düşüş potansiyeli sunuyor.
Kalıcı Dönüşüm ve Geleceğe Bakış
Vatansever, kripto varlıklar, sabit değerli kripto varlıklar, merkez bankası dijital paraları ve gerçek dünya varlıklarının tokenizasyonunun artık geçici trendler olmadığını belirtti. Uluslararası kurumlar ve küresel piyasalardan gelen veriler, dijital finans altyapısının kalıcı biçimde yeniden şekillendiğini gösteriyor.
2026 ve sonrası için dijital finans dönüşümünde belirleyici unsurun hızdan ziyade güven, düzenleyici uyum ve gerçek ekonomik değer üretimi olacağı vurgulandı.
