Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) tarafından paylaşılan makine imalat sanayi konsolide verilerine göre, 2025 yılında Türkiye’nin serbest bölgeler dahil toplam makine ihracatı 28,7 milyar dolar oldu. Dünya mal ticaretindeki 1 trilyon dolarlık artışın 250 milyar doları makine ihracatından kaynaklandı. Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Kutlu Karavelioğlu, küresel makine ihracatının %10 artmasının öngörüldüğünü, fiyat artışlarının dünya genelinde sürdüğünü belirtti. Uluslararası kurumların aşınması, Çin kaynaklı haksız rekabet ve mütekabil tarifelerin yükselişi nedeniyle 2026’nın ilk yarısının zorlayıcı geçeceğini ifade etti.
2025 Yılı Makine İhracatı ve Pazar Performansı
2025 yılında serbest bölgeler dahil makine ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre %1,9 artarak 28,7 milyar dolara yükseldi. Tonajda %6,3 düşüş yaşanırken, kilogram başına ortalama ihracat fiyatı 8,1 dolar ile rekor düzeye ulaştı. Kasım sonu verilerine göre, yıllıklandırılmış makine ithalatı 45,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti ve ihracatın ithalatı karşılama oranı %62,6 oldu.
Almanya’ya yapılan ihracat %6,8 artışla 3,2 milyar dolar olurken, ABD’ye %9 artışla ihracat 2 milyar dolara yaklaştı. Rusya ile ticarette kısıtlamalar nedeniyle yaklaşık 700 milyon dolarlık kayıp yaşandı. Irak’ta %9,8 daralma sonucu 70 milyon dolar gelir kaybı olurken, Suriye’ye ihracat %189 artışla 130,6 milyon dolara yükseldi.
Sektörel Eğilimler ve Ürün Bazında İhracat
İçten yanmalı motorlar ve aksamları ihracatı %6,6 artışla ilk sırada yer aldı. İnşaat ve madencilik makinelerinde %5,7, yıkama ve kurutma makinelerinde %9,7 düşüş yaşandı. Türbin, turbojet ve hidrolik sistemler ihracatı %17, gıda makineleri ise %14 artış gösterdi. Aralık ayında ihracat %14 artarak 2,7 milyar dolara ulaştı; Almanya, ABD ve İtalya’ya aylık bazda %30’u aşan yükselişler kaydedildi.
Küresel Görünüm ve 2026 Beklentileri
Karavelioğlu, dünya mal ticaretinde makine ihracatının önemli bir pay aldığını ifade etti. Kârlılık, nakit akışı ve sipariş sürekliliği açısından 2026’nın zor bir yıl olacağı vurgulandı. Küresel talep dalgalanmaları, jeopolitik riskler, ticaret belirsizlikleri ve iç para politikası maliyet baskıları olarak sıralandı. İç pazarda ucuz makinelerin rekabetine rağmen, katma değeri yüksek ürünlere odaklanılarak ihracat gelirleri korundu.
Avrupa ve Yeni Ticari İttifaklar
Euro Bölgesi İmalat PMI’nın 48,8’e gerilemesi serbest ticaret anlaşmaları (STA) ihtiyacını artırdı. Almanya’da genel imalat daralırken savunma ve altyapı yatırımları Euro Bölgesi dışından geliyor. Avrupa’da büyümenin yeni ticari ittifaklar ve jeopolitik önceliklerle şekilleneceği öngörülüyor. MERCOSUR ile 25 yıl süren müzakerenin ardından hafta içinde imza aşamasına gelindi; bu anlaşma makine sektörüne yıllık ortalama 100 milyon dolar ek fırsat sağlayacak.
Satış Sonrası Hizmetlerin Önemi ve Sektörün Stratejik Konumu
Sanayi yatırımlarının yeni kapasite yerine mevcut makinelerin akıllı ve verimli hale getirilmesine yöneldiği belirtiliyor. Belirsizlik dönemlerinde müşteriler yeni makine alımlarını erteleyip servis hizmetlerine yöneliyor. Savunma ve tarım sektörleriyle entegrasyon artıyor. Bu durum mühendislik kapasitesini güçlendirirken, satış sonrası hizmetlerin rekabette belirleyici unsur haline gelmesini sağlıyor. Sektör, kurulum, entegrasyon, kiralama ve bakım hizmetleriyle önemli bir hizmet ihracatçısı konumunda.
İthalat ve Teknolojik Bağımlılık
Kasım sonunda makine ithalatı %12,7 artarken yıllık bazda toplam ithalat %4 yükselerek 45 milyar dolar sınırını geçti. Çin menşeli ithalat %13,9 artarak ithalat içindeki payını %27,8’e çıkardı; bu durum rekabetçi kapasite sorunlarını derinleştiriyor. İlk üç çeyrekte makine teçhizat yatırımları %6,2 artarken kapasite kullanım oranları yaklaşık 10 puan düştü. Euro’nun dolar karşısındaki değerlenmesi ve teknolojik ilerlemeler ihracata katkı sağlasa da sektörün kırılganlıklarını artırıyor. AB’de ithalat gözetim mekanizmalarının hızla hayata geçirilmesi önem kazanıyor. Bütüncül sanayi ve finansman stratejileri, makine sektörünün üretim gücü ve ihracattaki konumunun güçlendirilmesinde kritik rol oynuyor.
