İstanbul’da toplam kıyı uzunluğu 647 kilometre olan sahillerin yüzde 69’u vatandaşların kullanımına açık ve erişilebilir durumda bulunuyor. Ancak, %20’si geçişe ve kullanıma tamamen kapalı. İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) Kent Gündemi Araştırmaları raporuna göre, kentte nüfusun yalnızca %12’si yaya olarak 15 dakika içinde kıyıya erişebiliyor. Raporda vapurları en çok öğrencilerin ve 65 yaş üstü vatandaşların kullandığı belirtiliyor.
İstanbul’un Kıyı Kullanımına Genel Bakış
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İPA, “İstanbul’da Mavi Kamusallık: Gündelik Hayatta Denizle Temaslar” raporunu hazırladı. Araştırmada, Üsküdar, Beyoğlu, Beşiktaş, Beykoz ve diğer ilçelerde denizle ilgili farklı kullanıcı gruplarıyla görüşüldü. İPA’nın aylık İstanbul Barometresi verileri de analizde kullanıldı.
Sahillerin Erişilebilirlik Durumu
İstanbul kıyı şeridinin %69’u tamamen açık ve erişilebilir. %12’si yarı geçirgen, %20’si ise kullanıma kapalı. Erişime açık kıyıların çoğu Karadeniz sahillerinde yoğunlaşırken, merkez ilçelerde erişim daha sınırlı. Boğaz ve Haliç kıyılarında kıyıların %58’i kullanıma açık, %29’u kapalı, %13’ü yarı geçirgen. Özellikle askeri alanlar ve yalılar sahil erişimini kısıtlıyor.
İlçe Bazında Kıyıya Erişim
İstanbul nüfusunun yaklaşık 1,8 milyonu (%12’si), yaya olarak 15 dakika içinde kıyıya ulaşabiliyor. Bu oran en yüksek Adalar, Beyoğlu, Fatih ve Bakırköy ilçelerinde. Yaklaşık 4,2 milyon kişi (%27’si) ise 30 dakika içinde kıyıya erişim imkanına sahip.
İstanbulluların Denizle İlişkisi
Araştırma, kent sakinlerinin çoğunun denize girmediğini, genellikle kirlilik ve hijyen endişelerinden dolayı denizi görsel olarak takip ettiğini ortaya koyuyor. İstanbulluların %57,2’si yürüyüş için, %42,2’si ise oturup manzara izlemek için sahile gidiyor. Ayrıca %11,3 piknik yapmak, %6,9 balık tutmak ve %4,3 koşu yapmak amacıyla deniz kenarını tercih ediyor. Kıyılardaki Beltur kafelerinin yaygınlaşması ise daha uygun fiyatlı yeme içme imkanı sunarak özellikle gençler ve düşük gelirli gruplar için sahili daha erişilebilir kılıyor.
Deniz Ulaşımındaki Artışın Nedenleri
BELBİM verilerine göre 2025 yılında deniz ulaşımının toplam ulaşım içindeki payı kışın %2, ilkbaharda %3, yaz aylarında %4’e yükseldi. Bu artış daha çok İstanbulluların yaz döneminde turizm, boş zaman değerlendirme ve nefes alma amaçlı deniz ulaşımını tercih etmesinden kaynaklanıyor. Deniz yolculuğunu tercih edenlerin %43,5’i bunu keyifli ve manzaralı yolculuk nedeniyle, %24,7’si ise hız avantajı için seçiyor. Deniz geçişlerinin %27,5’ini öğrenciler yaparken, 65 yaş üstü kullanıcılar %7,8 ile ikinci en büyük kullanıcı grubunu oluşturuyor.
