Deniz Kâşifi, 2025 yılında Akdeniz ve Marmara’da topladığı verilere göre, her iki denizde de deniz sıcaklığı artmaya devam ediyor. Marmara’da ise iklim değişikliği ve oksijensizleşme baskısıyla müsilaj tehdidi sürüyor.
Deniz Kâşifi ve İklim İzleme Faaliyetleri
Türkiye İş Bankası tarafından ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’nün kullanımına sunulan insansız su altı planörü Deniz Kâşifi, 2023’ten bu yana Türkiye’nin tüm denizlerinde veriler topluyor. İklim değişikliğinin etkileri, denizlerdeki oksijensizleşme ve biyokimyasal döngülerdeki değişimler uzun soluklu olarak izleniyor.
Akdeniz’de Can Suyu Girdaplarının Ölçümü
2025’te Akdeniz’de 60 gün boyunca inceleme yapan Deniz Kâşifi, 2 bin 100 kilometreden fazla yol kat etti ve 900 dalış gerçekleştirdi. Bu süreçte, Akdeniz için hayati öneme sahip deniz girdapları ilk kez uzun süreli ölçüldü. Verilere göre, Doğu Akdeniz beklenenden çok daha dinamik bir girdap yapısına sahip. Bu girdaplar taşıdıkları ısı ve maddelerle denizlerin sıcaklığını ve iklimini düzenliyor. Ayrıca, Mersin ve Antalya Körfezi gibi kapalı bölgelerde serin ve temiz su taşınması, bu alanlar için önemli bir ‘havalandırma’ işlevi görüyor.
Marmara Denizi’nde En Kapsamlı Müsilaj Verisi
Deniz Kâşifi, 2025’te Marmara Denizi’nde 30 gün boyunca suda kaldı. 600 kilometrelik rota üzerinde 807 dalış yaparak bugüne kadarki en kapsamlı müsilaj ölçümünü gerçekleştirdi. Müsilajın bir ay boyunca sürekli üretildiği, geniş alanlara yayıldığı ve akıntılarla su kolonunda nasıl taşındığı ayrıntılı şekilde haritalandı. Tekirdağ–Orta Çukur bölgesinde oluşan girdabın müsilajlı tabakayı yüzeye taşıyarak daha hızlı sistemden uzaklaştırdığı tespit edildi. Bu yapı, müsilajın yüzey sularına taşınarak Marmara Denizi’nden daha çabuk uzaklaşmasını sağlıyor. Bu döngü Deniz Kâşifi ile uzun süreli olarak ilk kez tespit edildi.
Akademik İzleme ve Yapısal Sorunlar
ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu, Deniz Kâşifi ile elde edilen verilerin deniz araştırmalarında pek çok ilke imza attığını belirtti. Marmara ve Akdeniz’deki girdap yapıları ile su sıcaklıklarının zaman içindeki değişimini ortaya koyduklarını söyledi. Bu bulgular, deniz ekosistemlerinin iklim değişikliği ve kirlilik baskısına nasıl tepki verdiğini gösteriyor. Marmara Denizi’nde müsilajın yüzeyde görünmese bile derinliklerde yaygın olduğunu ve fiziksel koşulların sürekli müsilaj üretimine elverişli olduğunu vurguladı. Prof. Salihoğlu, bu durumun geçici değil kalıcı önlemler gerektiren yapısal bir sorun olduğunu ifade etti.
Deniz Ekosistemlerinin Önemi ve İş Birliği
İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Suat Sözen, iklim değişikliği bağlantılı problemlerin çözümünde bireysel ve kurumsal sorumluluğun yetersiz kaldığını belirtti. İlgili tüm tarafların iş birliği yapmasının büyük önem taşıdığını vurguladı. Sözen, deniz ekosisteminin iklim değişikliğiyle mücadelede büyüyen rolüne dikkat çekerek, denizlerdeki durumun genel kanaatin aksine kötü olduğunu 2021’de ortaya çıkan müsilaj gerçekliğiyle netleştiğini ifade etti. Deniz ekosisteminin sadece çevre ya da iklim değişikliğiyle değil, gıda güvenliği ve ekonomik faaliyetlerle de doğrudan ilişkili temel bir alan olduğunu söyledi. Türkiye’nin denizlerle çevrili bir ülke olarak daha fazla sorumluluk üstlendiğini ve üniversitelerle sivil toplum kuruluşları ile ortak çalışmalar yürüttüklerini aktardı.
