Tüketici Sağlığı Ürünleri Derneği (TÜKSA), “Türkiye’de Öz Bakım ve Toplum Sağlığı” başlıklı tanıtım toplantısında halk sağlığının güçlendirilmesi, sağlık okuryazarlığının artırılması ve öz bakım yaklaşımının yaygınlaştırılması konularını çok paydaşlı bir perspektifle ele aldı. Kamu, sektör, akademi ve uluslararası kuruluş temsilcilerinin katıldığı toplantıda tüketici sağlığı ürünlerinin toplum sağlığına katkısı ile düzenleyici çerçevenin önemi öne çıktı. Toplantı, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı Prof. Dr. Ahmet Ayar, Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürü Avni Dilber ve TÜKSA Yönetim Kurulu Başkanı Av. Süleyman Kara’nın açılış konuşmalarıyla başladı.
Bilim Temelli ve Güven Odaklı Düzenleyici Yaklaşım
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı Prof. Dr. Ahmet Ayar, tüketici sağlığı alanındaki düzenleyici süreçlere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kurumun temel sorumluluğunun halkın güvenli, kaliteli ve etkili ürünlere erişimini sağlamak olduğunu belirtti. Üretim süreçleri, içerik yapıları ve tesis standartlarının piyasaya arz öncesinde ve sonrasında bilimsel kriterlerle ve risk esaslı denetim anlayışıyla değerlendirildiğini vurguladı. Uluslararası standartlara uyum ve sürekli gözetim mekanizmalarının tüketici güvenliğinin temel dayanakları olduğunu ifade etti. Sağlık alanında güvenin sadece ürün kalitesiyle değil, şeffaflık, bilimsel kanıt ve güçlü denetim kültürüyle inşa edildiğini söyledi. Ayrıca ilaç üretim süreçlerinin çevresel etkilerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti. Sürdürülebilir üretim anlayışının sağlık sektörünün ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini vurguladı. Tüketici sağlığı alanında paydaşların ortak bir çatı altında buluşmasının koordinasyon ve iş birliği açısından büyük önem taşıdığını ifade etti. Sağlık okuryazarlığının güçlendirilmesinin bireysel bilinç düzeyini artıracağını ve sağlık sisteminin üzerindeki yükü azaltacağını söyledi. Amacın üretici ile tüketici arasında güven temelli, sürdürülebilir ve öngörülebilir bir sistemin devamlılığını sağlamak olduğunu belirtti.
Tüketici Sağlığında Denge ve Koruma Vurgusu
Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürü Avni Dilber, reklamın öneminin her geçen gün arttığını ve tanıtım faaliyetlerinin yaklaşık %75’inin dijital mecralarda gerçekleştirildiğini söyledi. Bu dönüşümün, özellikle sağlıkla ilişkili ürünlerde yapılan iletişim faaliyetlerinde daha yüksek sorumluluk gerektirdiğini belirtti. Reklamların doğru, dürüst ve ispat edilebilir olması gerektiğini, tüketiciyi yanıltmaması ve rakip ürünleri kötülememesi temel ilkeler arasında yer aldığını ifade etti. Adil rekabet ortamının korunmasının hem tüketici güveni hem de sürdürülebilir piyasa yapısı açısından kritik olduğunu vurguladı. Özellikle OTC grubu ürünlerde hangi ifadelerin kullanılabileceği ve hangi beyanların mevzuat kapsamında değerlendirilemeyeceği konusunun hassas bir alan olduğunu söyledi. Sağlıkla ilgili beyan içeren tanıtımlarda mevzuatın belirlediği sınırların gözetilmesinin sektörün sağlıklı gelişimi ve toplum sağlığının korunması açısından büyük önem taşıdığını belirtti.
Küresel Sağlık Politikalarında Öz Bakım Dönüşümü
Global Self Care Federation Genel Direktörü Greg Perry, küresel sağlık sistemlerindeki değişime dikkat çekti. Öz bakımın dünya genelinde sağlık politikalarının merkezine yerleştiğini belirterek, bunun artık yalnızca bireysel bir tercih değil, sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından stratejik bir gereklilik olduğunu söyledi. Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre öz bakımın, bireylerin ve toplumların sağlığı geliştirme ve yönetme kapasitesini güçlendiren bir yaklaşım olduğunu ifade etti. Kanıta dayalı reçetesiz ürünlere erişimin artmasının birincil sağlık hizmetleri üzerindeki yükü azaltarak sistemde alan açtığını belirtti. COVID-19 sonrası dönemde artan sağlık farkındalığının bu dönüşüm için önemli bir fırsat sunduğunu söyledi. Öz bakımın doğru politikalarla desteklenmesinin daha dirençli ve sürdürülebilir sağlık sistemlerinin inşasına katkı sağlayacağını vurguladı.
Demografik Dönüşüm Sürecinde Sağlık Okuryazarlığının Stratejik Önemi
TÜKSA Yönetim Kurulu Başkanı Av. Süleyman Kara, Türkiye’nin demografik değişim sürecinin bireylerin sağlık süreçlerinde daha bilinçli ve aktif rol üstlenmesini zorunlu kıldığını belirtti. Nüfusun yaşlanma eğilimi ve kronik risklerin artışının öz bakım kültürünün güçlendirilmesini kritik hale getirdiğini söyledi. Uluslararası verilerin bu yaklaşımın sistem üzerindeki etkisini açıkça ortaya koyduğunu ifade etti. 150 ülkeyi kapsayan 2025 tarihli çalışmaya göre öz bakım uygulamalarının küresel ölçekte 120 milyar dolarlık tasarruf potansiyeli yarattığını belirtti. Ayrıca 1,8 milyar hekim saatinin serbestleşmesine ve 41 milyar iş günü kazanımına katkı sağladığını söyledi. Amerika’da tüketici sağlığına harcanan her 1 doların sağlık sistemi üzerindeki 7 dolarlık yükü azalttığı görüldüğünü ifade etti. Sağlık okuryazarlığının güçlendirilmesinin bireylerin bilinçli karar almasını ve sağlık kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağlayacağını belirtti. TÜKSA olarak bu dönüşümün sorumluluğunu üstlenmeye devam edeceklerini söyledi.
TÜKSA Tanıtım Toplantısı Panelleri
TÜKSA Tanıtım Toplantısı kapsamında “Eczanelerle Güçlenen Özbakım Kültürü: Erişilebilirlikten Etkin Danışmanlığa”, “Türkiye’de Tüketici Sağlığında Değer Zinciri”, “Aktif Yaşlanmada Özbakımın Rolü” ve “Sağlık Okuryazarlığının Güçlendirilmesinde Sağlık İletişiminin Rolü” başlıklı paneller düzenlendi. Bu panellerde öz bakım yaklaşımının sağlık sistemindeki yeri çok boyutlu bir çerçevede ele alındı. Eczanelerin danışmanlık rolünden üretim ve düzenleyici yapıya, aktif ve sağlıklı yaşlanma perspektifinden doğru ve bilim temelli sağlık iletişimine kadar uzanan başlıklar kamu, akademi, sektör ve sivil toplum temsilcilerinin katkılarıyla kapsamlı biçimde değerlendirildi.
Öz Bakım ve Küresel Sağlık Politikalarında Yeni Dönem
Toplantıda “Tüketici Sağlığı Nedir? – Globalde OTC Mevzuatı”, “Koruyucu Sağlık Modelinde Özbakımın Yeri” ve “Özbakım Eksikliğinin Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerindeki Yükü” başlıklı sunumlar yapıldı. Bu sunumlarda öz bakımın hem küresel sağlık politikaları hem de Türkiye’deki sistem üzerindeki etkileri farklı boyutlarıyla ele alındı. Greg Perry, öz bakımın sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından stratejik bir alan haline geldiğini vurguladı. Kanıta dayalı reçetesiz ürünlere erişimin artmasının birincil sağlık hizmetleri üzerindeki yükü azalttığına dikkat çekti. Üsküdar Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı, Halk Sağlığı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Haydar Sur, koruyucu sağlık yaklaşımının önemine işaret ederek sağlığın tedavi aşamasına gelmeden korunması gerektiğini belirtti. Bireysel yaşam alışkanlıkları, erken müdahale ve doğru zamanlamanın kronik hastalık yükünü azaltmada belirleyici rol oynadığını ifade etti. İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı İsmail Sevinç, öz bakım eksikliğinin sosyal güvenlik sistemi üzerinde artan mali yük oluşturduğunu vurguladı. Koruyucu uygulamaların güçlendirilmesinin kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve sistemin sürdürülebilirliği açısından kritik olduğunu dile getirdi.
TÜKSA Hakkında
Tüketici Sağlığı Ürünleri Derneği (TÜKSA), tüketici sağlığı alanında faaliyet gösteren üretici ve paydaşları aynı çatı altında buluşturan bir sivil toplum kuruluşudur. Dernek, öz bakım yaklaşımının güçlendirilmesi, sağlık okuryazarlığının artırılması ve sektörde kalite, güvenlik ile şeffaflık standartlarının desteklenmesi amacıyla çalışmalar yürütmektedir. Kamu, akademi ve sektör temsilcileri arasında iş birliğini geliştirmeyi hedefleyen TÜKSA, tüketici sağlığı ekosisteminin sürdürülebilir ve güven temelli bir yapıda ilerlemesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
