İstanbul’un Kıyı Kullanımına Genel Bakış

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İPA, “İstanbul’da Mavi Kamusallık: Gündelik Hayatta Denizle Temaslar” raporunu hazırladı. Araştırmada, Üsküdar, Beyoğlu, Beşiktaş, Beykoz ve diğer ilçelerde denizle ilgili farklı kullanıcı gruplarıyla görüşüldü. İPA’nın aylık İstanbul Barometresi verileri de analizde kullanıldı.

Sahillerin Erişilebilirlik Durumu

İstanbul kıyı şeridinin %69’u tamamen açık ve erişilebilir. %12’si yarı geçirgen, %20’si ise kullanıma kapalı. Erişime açık kıyıların çoğu Karadeniz sahillerinde yoğunlaşırken, merkez ilçelerde erişim daha sınırlı. Boğaz ve Haliç kıyılarında kıyıların %58’i kullanıma açık, %29’u kapalı, %13’ü yarı geçirgen. Özellikle askeri alanlar ve yalılar sahil erişimini kısıtlıyor.

İlçe Bazında Kıyıya Erişim

İstanbul nüfusunun yaklaşık 1,8 milyonu (%12’si), yaya olarak 15 dakika içinde kıyıya ulaşabiliyor. Bu oran en yüksek Adalar, Beyoğlu, Fatih ve Bakırköy ilçelerinde. Yaklaşık 4,2 milyon kişi (%27’si) ise 30 dakika içinde kıyıya erişim imkanına sahip.

İstanbulluların Denizle İlişkisi

Araştırma, kent sakinlerinin çoğunun denize girmediğini, genellikle kirlilik ve hijyen endişelerinden dolayı denizi görsel olarak takip ettiğini ortaya koyuyor. İstanbulluların %57,2’si yürüyüş için, %42,2’si ise oturup manzara izlemek için sahile gidiyor. Ayrıca %11,3 piknik yapmak, %6,9 balık tutmak ve %4,3 koşu yapmak amacıyla deniz kenarını tercih ediyor. Kıyılardaki Beltur kafelerinin yaygınlaşması ise daha uygun fiyatlı yeme içme imkanı sunarak özellikle gençler ve düşük gelirli gruplar için sahili daha erişilebilir kılıyor.

Deniz Ulaşımındaki Artışın Nedenleri

BELBİM verilerine göre 2025 yılında deniz ulaşımının toplam ulaşım içindeki payı kışın %2, ilkbaharda %3, yaz aylarında %4’e yükseldi. Bu artış daha çok İstanbulluların yaz döneminde turizm, boş zaman değerlendirme ve nefes alma amaçlı deniz ulaşımını tercih etmesinden kaynaklanıyor. Deniz yolculuğunu tercih edenlerin %43,5’i bunu keyifli ve manzaralı yolculuk nedeniyle, %24,7’si ise hız avantajı için seçiyor. Deniz geçişlerinin %27,5’ini öğrenciler yaparken, 65 yaş üstü kullanıcılar %7,8 ile ikinci en büyük kullanıcı grubunu oluşturuyor.