SAS’ın yeni çözümü, kurumları ölçülebilir iş sonuçları sağlayan kuantum yapay zeka ile buluşturmayı hedefliyor. Kuantum donanımlarını destekleyen tedarik zincirinin giderek daha istikrarlı hale gelmesiyle birlikte, birçok uzman bu teknolojinin 2030’lu yılların başında popülerleşerek yaygın ölçekte kullanılabilir hale geleceğini öngörüyor.

Ancak bu durum, kuantum teknolojilerinin sunduğu avantajlardan bugünden yararlanmanın mümkün olmadığı anlamına gelmiyor. Tam da bu noktada kuantum yapay zeka devreye giriyor. Mevcut kuantum donanımları üzerinde makine öğrenmesi algoritmalarının çalıştırılmasını temel alan bu yaklaşım, kurumların saatler süren işlemleri dakikalar içinde tamamlamasına yardımcı olabiliyor.

Aynı zamanda daha az veriyle daha verimli öğrenen modellerin geliştirilmesini, modellerin zaman içerisindeki kararlılığının artırılmasını ve çok daha fazlasını mümkün kılıyor.

Kuantum Yapay Zeka Benimsenmesinin Önündeki Engeller

Veri ve yapay zeka alanında faaliyet gösteren SAS, farklı sektörlerden 500’den fazla küresel liderle kuantum yapay zeka üzerine bir araştırma gerçekleştirdi. 2025 yılında yayımlanan ilk bölümde, uygulama maliyetlerinin yüksekliği benimsenmenin önündeki en büyük engel olarak öne çıkarken, bunu bilgi ve farkındalık eksikliği takip etmişti.

Ancak 2026 itibarıyla tablo değişmeye başladı. Araştırmaya katılan liderlere göre 2026 yılında kuantum yapay zeka kullanımının önündeki en önemli engeller şu şekilde sıralandı:

– Gerçek dünyadaki kullanım alanlarına ilişkin belirsizlikler
– Yüksek uygulama maliyetleri
– Nitelikli insan kaynağı eksikliği
– Bilgi ve uzmanlık eksikliği
– Kuantum yapay zeka çözümlerinin sınırlı erişilebilirliği
– Net yasal düzenlemelerin (regülasyonların) eksikliği

Kuantum Yapay Zeka Nedir ve Neden Önemlidir?

SAS, klasik bilgi işlem ile kuantum bilgi işlem teknolojilerini bir spektrumun iki ucu olarak değerlendiriyor. Bir uçta güvenilirliği kanıtlanmış klasik sistemler, diğer uçta ise deneysel ancak çok daha yüksek işlem gücü sunan kuantum sistemleri yer alıyor.

Sektörel ve iş dünyasına yönelik birçok problem ise bu iki yaklaşımın kesişim alanında bulunuyor. Hibrit yaklaşım sayesinde iş yükleri klasik ve kuantum işlem altyapıları arasında paylaştırılarak her iki teknolojinin güçlü yönlerinden yararlanılıyor.

SAS Baş Kuantum Mimarı Bill Wisotsky, “Kurumlar, kuantum yapay zeka alanında kendilerine özgü ve patentlenebilir yaklaşımlar geliştirerek teknoloji olgunlaştığında hazır olmak istiyor. İlgi güçlü şekilde devam etse de liderler temkinli ilerliyor ve yüksek maliyetli yatırımların somut kullanım alanları yaratmamasından endişe ediyor. SAS olarak biz ise oyun alanını dengeliyor, bugünden gerçek kullanım senaryoları oluşturuyor ve müşterilerimizin geleceğin kuantum ekonomisinden pay almasını sağlamayı hedefliyoruz.” dedi.

Kurumlar Kuantum Ekonomisine Nasıl Hazırlanabilir?

SAS Kuantum Ürün Stratejisi Başkanı Amy Stout, araştırmanın pazardaki önemli bir ihtiyacı ortaya koyduğunu belirterek şunları söyledi: “Bu araştırma, SAS uzmanlarının sahada gözlemlediği tabloyu doğruluyor: Liderler kuantum teknolojilerine büyük ilgi duyuyor ancak giriş bariyerleri halen oldukça yüksek. Bu nedenle erişilebilir çözümlere ihtiyaç var. SAS Quantum Lab ile kurumlara, somut iş sonuçları yaratmaya odaklanan uygulamalı bir öğrenme ve inovasyon ortamı sunmayı hedefliyoruz.”

SAS Quantum Lab Nedir?

2026’nın dördüncü çeyreğinde SAS Viya müşterilerine sunulması planlanan SAS Quantum Lab, kurumların kuantum yapay zeka yolculuğuna başlamasını sağlayacak bir çalışma ortamı olarak konumlanıyor.

Platform, mevcut projeler üzerinde çalışan kuantum uzmanlarını desteklerken, kuantum fiziği uzmanı olmayan ancak fikirlerini test etmek ve doğrulamak isteyen kullanıcıların da bu teknolojiyi keşfetmesine olanak tanıyor.

Böylece kuantum yapay zeka denemelerinin maliyeti önemli ölçüde azalıyor. Kurumların yanlış yönlendiren sonuçların önüne geçmesi ve bu teknolojiyi güvenilir biçimde değerlendirmesi hedefleniyor.

SAS Quantum Lab’in şu özellikleri içermesi planlanıyor:

– Kullanıcıların sektör bazlı kullanım senaryolarında klasik, kuantum ve hibrit sonuçları yan yana karşılaştırabilmesi ve iş problemleri için en uygun yaklaşımı belirleyebilmesi
– Mevcut testlerde 100 kattan fazla hızlanma ve %99’a varan maliyet avantajı sağlayan performans optimizasyon yetenekleri
– Soruları yanıtlayan, örnek kodlar sunan ve sonraki adımları öneren sanal kuantum yapay zeka asistanı

Kuantum Yapay Zeka ile Hangi Alanlarda Dönüşüm Mümkün?

Araştırmanın sonunda katılımcılara, kuantum teknolojileriyle hangi iş problemlerini çözmeyi hedefledikleri soruldu. Öne çıkan kullanım alanları şunlar oldu:

– Finans sektöründe dolandırıcılık tespit sistemlerinin doğruluğunu artırarak karmaşık işlem modellerinin daha etkin analiz edilmesi
– 5G ağ trafiğinin gerçek zamanlı optimize edilmesi
– Moleküler simülasyon ve ilaç keşfi süreçlerinin hızlandırılması
– Tedarik zinciri dağıtım süreçleri ile lojistik operasyonlarının optimize edilmesi
– Müşteri davranışlarına yönelik öngörüsellik odaklı makine öğrenmesi süreçlerinin geliştirilmesi
– Doğal dil işleme uygulamalarında büyük dil modellerinin eğitimi için gereken süre ve kaynak ihtiyacının azaltılması

Wisotsky sözlerini şöyle tamamladı: “Kuantum yapay zekayı keşfetmeye hazırsanız, biz de sizinle çalışmaya hazırız. Fikirlerinizi bizimle paylaşın; uzmanlarımız kuantum yapay zekanın kurumunuza değer katacak, güvenli ve makul bir şekilde nasıl entegre edilebileceğini birlikte değerlendirsin.”

Kuantum Yapay Zeka SAS Innovate’te Gündemdeydi

SAS’ın 50 yıllık inovasyon yolculuğunu kutladığı SAS Innovate global veri ve yapay zeka konferansında kuantum yapay zeka kamuoyuyla paylaşıldı.

Etkinlik, Microsoft, Intel ve AWS’nin de aralarında bulunduğu stratejik iş ortaklarının desteğiyle hayata geçiriliyor.

14 İlde Kapsamlı Eğitim ve Farkındalık Faaliyetleri

Program kapsamında Türkiye genelinde belirlenen 14 pilot ilde Ankara, Antalya, Çanakkale, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Konya, Kahramanmaraş, Samsun, Şanlıurfa, Sivas, Malatya ve Trabzon çok boyutlu eğitim ve farkındalık faaliyetleri yürütülecek. Fen Liseleri, Anadolu Liseleri, BİLSEM’ler ve proje okullarındaki akademik başarı düzeyi yüksek öğrenciler ile fen bilimleri, matematik ve teknoloji öğretmenleri programın ana odak noktası olacak.

Seminerlerden Hackathon’a Uzanan Eğitim Süreci

Eğitim sürecinin ilk aşaması, “Geleceği Kuantumla İnşa Ediyoruz” başlıklı seminer ile 10 Nisan’da Konya’da başladı. Seminerlerde öğrenciler; kuantum biliminin temel prensiplerinden dünyadaki güncel gelişmelere, kuantum teknolojilerinin kullanım alanlarından Türkiye’deki ekosisteme kadar geniş bir yelpazede bilgi sahibi olacaklar.

Teorik eğitimlerin ardından düzenlenecek olan “Kuantum Teknolojileri Lise Hackathonu” gençlerin yeteneklerini sergileyeceği bir platform olacak. Öğrenciler, kuantum temalı problem senaryoları üzerinde takımlar halinde çalışarak yenilikçi projeler geliştirecek ve analitik düşünme ile teknoloji geliştirme potansiyellerini ortaya koyacaklar.

Staj ve Kariyer Fırsatlarıyla Geleceğe Hazırlık

Program, eğitim süreciyle sınırlı kalmayacak. Hackathon’da üstün başarı gösteren öğrenciler, Q&CO Quantum Computing bünyesindeki kuantum teknolojileri odaklı staj programlarına yönlendirilecek. Böylece genç yetenekler, lise sıralarındayken bilimsel çalışmaların içinde yer alacak, araştırma süreçlerini deneyimleyecek ve kuantum alanında sağlam bir kariyer temeli atacaklar.

Q&CO ve T3 Vakfı’nın ortak girişimi, Türkiye’nin kuantum teknolojileri alanındaki bilimsel farkındalığını artırırken, geleceğin teknoloji liderlerinin yetişmesine öncülük edecek.