Koç Üniversitesi, Avrupa Araştırma Konseyi’nin (ERC) Kavram Kanıtlama (PoC – Proof of Concept) programı kapsamında, elektrik-elektronik mühendisliği alanında yürüttüğü iki araştırmasıyla destek almaya hak kazandı. Prof. Dr. Sedat Nizamoğlu, optik sinir hasarına bağlı geri dönüşü olmayan görme kaybı sorununa yenilikçi bir çözüm sunmayı hedefliyor. Doç. Dr. Mehmet Cengiz Onbaşlı’nın çalışması ise radar, haberleşme ve navigasyon gibi teknolojilerin temelini oluşturan elektronik bileşenlerin daha hassas, kararlı ve verimli çalışmasını sağlamayı amaçlıyor. 2012’den bu yana Türkiye’ye kazandırılan 60 ERC desteğinin 33’ü Koç Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yürütülüyor.
ERC Kavram Kanıtlama Desteğinin Önemi
Avrupa Araştırma Konseyi’nin Kavram Kanıtlama desteği, temel bilim alanında elde edilen araştırma sonuçlarının prototip geliştirme, güvenlik ve etkinlik testleri, klinik-öncesi doğrulama ve ticarileşme aşamalarına taşınmasını amaçlayan seçici bir fon. Bu dönem Türkiye’den yalnızca iki proje bu desteği aldı. Bu durum, Koç Üniversitesi’nin araştırma alanındaki başarısını önemli ölçüde ön plana çıkarıyor. Üniversite, sadece üst düzey bilimsel bilgi üretmekle kalmayıp, bilgiyi teknolojiye ve toplumsal faydaya dönüştürme kapasitesini gösteriyor.
Türkiye’de ERC Başarısını Sürdüren Koç Üniversitesi
2012’den bu yana Türkiye’ye kazandırılan 60 ERC desteğinin 33’ü Koç Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yürütülüyor. Bunların 21’i ana ERC projelerinden, 12’si ise ticarileştirme odaklı Kavram Kanıtlama desteği alan projelerden oluşuyor. Koç Üniversitesi bünyesinde ERC desteği alan projelerin 22’si mühendislik, 8’i sosyal bilimler ve 3’ü moleküler biyoloji ve genetik alanlarında. Son çağrıda Türkiye’den destek alan projeler Prof. Dr. Sedat Nizamoğlu ve Doç. Dr. Mehmet Cengiz Onbaşlı’ya ait oldu. Bu başarı, Koç Üniversitesi’nin Avrupa araştırma ekosistemiyle kurduğu güçlü ve sürdürülebilir iş birliğini gösteriyor.
Optik Sinir Hasarına Yenilikçi Kablosuz Implant Projesi
Prof. Dr. Sedat Nizamoğlu tarafından yürütülen proje, optik sinir hasarına bağlı geri dönüşü olmayan görme kaybı sorununa yeni bir yaklaşım getirmeyi amaçlıyor. Yaşa bağlı makula dejenerasyonu ve retinitis pigmentosa gibi fotoreseptör kaybına yol açan hastalıklara odaklanan proje, nanokristal tabanlı optoelektronik biyointerface teknolojisini optik sinir hasarı ve rejenerasyonuna uyarlıyor.
Projede, yakın kızılötesi ışıkla çalışan, kablosuz ve esnek bir implantla hasarlı sinirin rejenerasyonu canlı ortamda in vivo test edilecek. Deneysel çalışmalar, Koç Üniversitesi Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Murat Hasanreisoğlu danışmanlığında doktora sonrası araştırmacı Dr. Humeyra Nur Kaleli tarafından geliştirilen optik sinir hasarı modeli üzerine kuruluyor. Bu model ile bataryasız optoelektronik implantla seçici fotokapasitif uyarım yapılacak.
Projede hedeflenen yöntem, çevredeki sağlıklı dokulara zarar vermeden sadece etkilenen bölgede lokal müdahale sağlamak. Vücuda girilmeden çalışan bu sistem, optik sinirin yenilenmesini desteklemek için ilk kez canlı ortamda denenecek. Böylece temel bilimden ortaya çıkan bir teknoloji, gelecekte gerçek tedavilere dönüşme yolunda önemli bir adım atmış olacak.
AURORA Projesi: Elektronik ve Kuantum Teknolojilerinde Yenilik
Doç. Dr. Mehmet Cengiz Onbaşlı’nın yürüttüğü “Osilatör, Radar ve Uygulamalar için Akustik Ultra Yüksek Kalite Faktörlü Rezonatörler (AURORA)” projesi, radar ve osilatörlerin temel yapıtaşlarından akustik rezonatörlerin performansını geliştirmeyi hedefliyor.
AURORA, ERC Başlangıç Desteği kapsamında yürütülen SKYNOLIMIT projesinden elde edilen bilimsel kazanımları uygulama ve ticarileşme potansiyeli yüksek teknolojiye dönüştürmeyi amaçlıyor. Günümüzde akustik rezonatörlerde kalite faktörü (Q) ve çalışma frekanslarının aynı anda hassas ve tekrarlanabilir kontrol edilmesi zor teknik bir problem. Proje, yapay zekâ destekli tasarım ve üretim yaklaşımlarıyla bu sınırlamayı aşmayı planlıyor.
Böylece yeni nesil ultra-yüksek kalite faktörlü rezonatörler geliştirilerek, daha kararlı, az gürültülü ve hassas elektronik ile haberleşme sistemlerinin gelişimine katkı sağlanacak. Bu rezonatörler kuantum teknolojileri, kuantum sensörler ve ileri elektronik sistemlerde doğrudan kullanım potansiyeli taşıyor. Projede tasarım, üretim ve prototip test aşamaları derinleştirilecek. AURORA, Avrupa İnovasyon Konseyi’nin (EIC) Geçiş Fonu gibi mekanizmalarla uluslararası yatırım ve ek fonlara erişmeyi hedefleyerek temel araştırmadan uygulamaya geçişte önemli bir köprü oluşturuyor.
Prof. Dr. Sedat Nizamoğlu ve Doç. Dr. Mehmet Cengiz Onbaşlı Hakkında
Prof. Dr. Sedat Nizamoğlu, Koç Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Bölümü öğretim üyesidir. YÖK tarafından verilen ilk Bilim Diplomasi Ödülü sahibidir. ERC Başlangıç ve Konsolidasyon Hibeleri yürütücülüğü yaptı. Marie Curie Kariyer Entegrasyon Hibesi ve Avrupa Eğitim Ağı projelerinde görev aldı. Biyoelektronik, optoelektronik ve nanoteknoloji alanındaki çalışmaları yüksek etki faktörlü dergilerde yayımlandı.
Doç. Dr. Mehmet Cengiz Onbaşlı, Koç Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği ve Fizik bölümlerinde öğretim üyesidir. Araştırmaları manyetik, optik ve kuantum malzemeler ile ileri aygıtlar üzerine yoğunlaşır. Çalışmaları Science, Nature Materials ve Nature Electronics gibi dergilerde yayımlandı. ERC, EURAMET, AFOSR, TÜBİTAK ve çeşitli fonlar tarafından desteklenmektedir. Temel bilimden teknolojilere geçişe odaklanmış ve çeşitli teknoloji girişimlerinde kurucu ve fonlayıcı ortak olarak yer almıştır.
Koç Üniversitesi ve ERC Desteği
1993’te kurulan Koç Üniversitesi, geniş lisans, yüksek lisans ve doktora programlarıyla uluslararası düzeyde eğitim veriyor. 9.000’den fazla öğrencisi bulunuyor ve öğrencilerin %65’i burslu. 20.000’den fazla mezunu var. Üniversite, öğretim üyesi başına düşen bilimsel yayın sayısında Türkiye’de üst sıralarda yer alıyor.
Avrupa Araştırma Konseyi (ERC), özgün ve yenilikçi bilimsel araştırmalara destek veren Avrupa’nın prestijli bir kurumudur. ERC desteği, başvurulan kuruma değil, araştırmacıya verilir. ERC programları doktora sonrası 0-7 yıl, 7-12 yıl ve ileri düzey araştırmacılara üç aşamada sunuluyor. ERC desteği alan araştırmacılar arasında, alanında Nobel Ödülü kazanmış isimler de bulunuyor.
